PolskiEnglishGermanFrench
Czwartek, 21 Września, 2017 roku|do końca roku zostało 102 dni
Imieniny obchodzą: Bożeciech, Bożydar, Hipolit, Hipolita, Ifigenia, Jonasz, Laurenty, Mateusz, Mira,
Dołącz do nas na Facebook'u
Czy wiesz, że...
"...godła na tarczy zawsze rozmieszczone są w sposób symetryczny względem osi tarczy."
Polecamy
Windy schodowe - krzesła schodowe, platformy schodowe - urządzenia dla osób starszych i niepełnosprawnych
Ogrody wspomnień
W polskim serwisie internetowym OgrodyWspomnień można zamieszczać wspomnienia
i budować drzewo genealogiczne rodziny.


Historia herbu w skrócie

     Heraldyka jest działem historii zajmującym się herbami, czyli znakami przyjętymi za godło przez państwo, region, miasto, rodzinę czy też osobę uprzywilejowaną. W Polce, jak i w całej Europie, na określenie herbu początkowo używano nazwy „arma”, co znaczy zbroja (uzbrojenie – tarcza). Później używano łacińskich określeń „insignia” lub „clenodium”. Ostatnie określenie spolszczono i powstała nazwa klejnot, która to używana była od XIII do XVIII wieku. W Czechach na uzbrojenie i dziedzictwo używano słowa "erb", które najprawdopodobniej dało początek w Polsce słowu „herb”.
     Początki znaków-godeł (później zwanych herbami) sięgają daleko przed średniowiecze. Już w starożytnych cywilizacjach europejskich takich jak Grecja, Rzym, Germania i innych posługiwano się znakami-godłami w symbolice między innymi wojskowej i własnościowej. Herby w znaczeniu współczesnym pojawiły się w XI wieku w Europie Zachodniej a już w czasie pierwszej wyprawy krzyżowej (1096 - 1099r) pojawiły się masowo. Mimo wspólnego w tych wyprawach znaku krzyża wszystkie biorące udział narody przybierały odrębne znaki. Odrębność także manifestowali poszczególni rycerze i ich oddziały. Po powrocie z wyprawy rycerze zachowywali swe znaki-godła jako godła osobiste. Podczas różnych wojen znaki-godła umieszczane na początku tylko na chorągwiach, pojawiły się także na tarczach i ubiorach. Pozwalały one na rozróżnienie walczących ze sobą stron a także na sprawniejsze dowodzenie poszczególnymi oddziałami (chorągwiami) własnego wojska. Nie mniej ważną sprawą dla rozwoju herbów były turnieje rycerskie, gdzie osobisty znak-godło był umieszczany na tarczy lub proporcu jako godło rodowe rycerza.
Polska przejęła herby najprawdopodobniej od Niemców a stało się to tuż po powrocie z wypraw krzyżowych. Rycerstwo zachowywało godła-znaki dla siebie i przekazywało je rodzinom, swoim następcom. Był to początek herbów w Polsce.
Tworzące się rycerstwo stawało się elitą społeczeństwa z własnym etosem. Rycerstwo posiadało ziemię nadawaną przez króla za zasługi, często także wzbogacało się na krucjatach i wojnach. Do stanu rycerskiego mógł należeć tylko ten, który miał oboje rodziców wywodzących się ze stanu rycerskiego. Używany przez rycerza herb był znakiem rozpoznawczym nie tylko na polu walki i turniejach, ale stał się w pewnym sensie symbolem honoru i wszelkich cnót. Rycerz miał prawo przeniesienia herbu nie tylko na potomków lub rodzinę, ale także na zasłużonych poddanych między innymi na giermków i wojów. Herb stał się także znakiem własnościowym umieszczanym wszędzie tam, gdzie miał podkreślać zasobność. Umieszczano go na bramach zamków, fasadach pałaców, kamienicach, a w pomieszczeniach na kominkach, skrzyniach,  naczyniach, portretach właścicieli i ich rodzin, a po śmierci na tablicach nagrobnych. Herby były bite także na monetach.
     Najstarsza i pierwotna szlachta polska posiada herby przyjęte od rycerskich przodków. Inną formą przyjmowania herbów była adopcja herbowa i nobilitacja. Forma adopcji polegała na przyjęciu do swego herbu zasłużonych w boju lub innej okoliczności najbliższych mu ludzi. Nobilitacją natomiast jest przyjęcie do stanu szlacheckiego i nadanie herbu przez króla a w późniejszych czasach przez sejm. Na początku nobilitacje nadawano za zasługi w boju lub dla królestwa, później rozszerzono to na inne stany: mieszczan, urzędników, duchowieństwo, rzemieślników i innych. Zaczęło się rozdawnictwo. Ograniczenie rozdawnictwa próbował ograniczyć sejm w 1578 roku wprowadzając zakaz nadawania nobilitacji przez króla bez zgody sejmu. Następnym ograniczeniem w roku 1601 było przejęcie całkowite przez sejm uprawnień do nadawania nobilitacji. Największa liczba nobilitacji (prawie połowa) powstała za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Szlachta zagraniczna osiadła na terenach polskich mogła starać się o potwierdzenie przynależności do stanu szlacheckiego u króla lub w sejmie. Nadawano im indygenat potwierdzający przynależność do stanu szlacheckiego.
     Specyfiką polskiej heraldyki nie jest przynależność herbu do jednej tylko rodziny, ale do wielu. Do jednego herbu może przynależeć od kilku do kilkudziesięciu rodzin, czasami i więcej. Istnieją w Polsce jednak też herby stanowiące własność jednej rodziny. Są to tak zwane herby własne, w większości powstałe jako odmiana herbu właściwego (podstawowego). Na zachodzie, odmiennie jak u nas, herb stanowi własność tylko jednej rodziny (klanu). Drugą specyficzną cechą herbów polskich jest ich nazewnictwo pochodzące od rodu herbowego. Znaczy to, że zmieniać można było nazwisko lecz pozostawało się „rodowcem”, czyli zostawało się członkiem rodu herbowego z tym samym herbem. Część nazwisk w Polsce pochodzi od ziem nabytych lub otrzymanych za zasługi. Otrzymanie lub zakup nowych ziem, a co za tym idzie zmiana siedzib, powodowało często zmianę nazwiska. Pamiętajmy, że dawniej nie używano nazwisk w sensie współczesnym. Używano imienia i miejsca zamieszkania (pochodzenia) w danej osadzie, wsi, miejscowości. Przykład: Paulus z Wiszniewa w ziemi Łomżyńskiej był protoplastą nazwiska Wiszniewski wywodzącego się z tej miejscowości. Często bywało tak, że osoby należące do jednej rodziny miały inne nazwiska, ponieważ miały siedziby na innej ziemi, w innym miejscu, ale przynależały do jednego herbu.
     W Europie zachodniej herb stał się znakiem, który podlegał od dawna pewnym ustaleniom formalnym. Najprawdopodobniej stało się w czasach rozgrywania turniejów rycerskich pod koniec XII wieku. W związku z tym powstał urząd nadwornego herolda, którego zadaniem była organizacja i sędziowanie turnieju. Urząd miał także za zadanie sprawdzanie poprawności używania na turnieju herbów i poświadczaniu, że rycerz stawiający się do turnieju jest tym za którego się podaje, czyli ma prawo do herbu. Z czasem ustanawiano pewne reguły powstawania i ujednolicania herbów, aby jeden herb nie występował w paru postaciach graficznych. Za pomocą przepisów starano się ujednolicić kształt tarczy herbowej, hełmu, korony itp.. Powstały dość proste i zarazem skuteczne, jednolite reguły blazowania (opisu) herbu. Zaczęto opisywanie kształtu i koloru poszczególnych elementów oraz ujednolicano ich nazewnictwo. Powstały pierwsze role herbowe, czyli pierwsze herbarze pisane na zwojach pergaminowych z barwnymi wizerunkami herbów i imionami ich posiadaczy.
     W Polsce niestety nie ujednolicono do końca zasad heraldycznych. Formy tarczy, korony i innych atrybutów herbów były dowolne. Dowolność szła niejednokrotnie dużo dalej powodując wręcz chaos. Rycerze porzucali często herb ojców na rzecz ładniejszego, bardziej ubogaconego. Działo się to bez pytania kogokolwiek o zgodę czy akceptację. Dopiero w XVI wieku poczyniono skromne kroki, aby taki proceder się nie rozpowszechniał. Ustalono pewne zasady heraldyczne, których nie wolno było dowolnie zmieniać. Główną zasadą było kładzenie godła na tarczy, która symbolizowała osłonę honoru jak tarcza chroniąca rycerza. Kształt tarczy pozostawał dowolny lecz stosowano głównie kształt niemiecki. Hełm zwykle był typu otwartego prętowego na wprost a korona o trzech liściach i dwóch pałkach z perłami. Przy niektórych herbach zaczęto używać labrów, czyli ozdób o kształcie przypominającym liście i biegnącymi od hełmu do boków tarczy a symbolizującymi porozdzierany w boju płaszcz rycerski. W Polsce labry nie były używane do XVI wieku, gdy na zachodzie był to już pewien standard. Na całym obszarze Europy rozwój graficzny herbów podlegał, tak jak inne dziedziny kultury i sztuki, nowym trendom, manierom i stylom dominującej epoki. Herb ewoluował od prostej formy graficznej znaku-godła do bardziej skomplikowanej formy  artystycznej. Pojawiły się udostojnienia herbu dodawane do podstawowej jego formy takie jak trzymacze, dewizy, ordery i inne. Kształt herbu z czasem stał się dziedziną sztuki: malarstwa, grafiki i rzeźby. 
    Niestety pewna część „bałaganu heraldycznego” pozostawionego przez poprzednie pokolenia pozostała po dzień dzisiejszy a różnorodność źródeł starych i współczesnych nie do końca pozwala na jednolitą interpretację wszystkich herbów. Dotyczy to głównie tynktur (kolorystyki) herbu i godła a także kierunku położenia godła na tarczy i klejnotu.
    
Uwaga: w heraldyce obowiązuje zasada dziedziczenia herbu po mieczu a nie po kądzieli. Do herbu należą zatem wszystkie dzieci herbownego tj. synowie i córki jednak herb dziedziczą jedynie synowie. Dzieci córek nie przynależą już do danego herbu, dzieci synów tak. Do herbu nie przynależy także żona herbownego.

Źródło odnośników – Wkipedia / http://pl.wikipedia.org/
     

Strona 2/12 < 1 2 3 4 5 > >> >|
© 2002-2013 Projekt: V.illusion Karol Wiszniewski - www.v-illusion.com dla Pracownia.com - Wszelkie Prawa zastrzeżone.
Released under the GNU/GPL License by MemHT Portal


© Powielanie, kopiowanie, oraz wykorzystywanie wzorów herbów oraz grafik do celów reklamowych i handlowych
bez zgody autora jest naruszeniem prawa i będzie ścigane. Wszelkie autorskie materiały graficzne, teksty
oraz artykuły opublikowane w serwisie "Herby - Pracownia Artystyczna" można kopiować i udostępniać jedynie za zgodą autora.
Podst. prawna: Ustawa "O prawie autorskim i prawach pokrewnych" (Ust. z dn. 04.02.1994r, DZ. U. z 2000, nr 80, poz. 904.)

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką plików cookies.
Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.